Cultuur in Gelderland in crisistijd

De dansers van Introdans houden zichzelf fit door in hun huiskamer de meubels aan de kant te schuiven of op het dak van hun schuur in de zon te dansen. De kleine theaters in Gelderland zijn leeg en op slot. Toneelgroep Oostpool gaat in deze bizarre tijden uit van het halfvolle glas. Een kwart van de musea zou als gevolg van de Coronacrisis het einde van dit jaar niet halen. Voor iedereen is het een bizarre tijd. De verstrekkende gevolgen van de coronacrisis beginnen door te schemeren.

Tyler Callahan

BIS-instellingen

Op 13 mei gaat de voorstelling Decamerone van Toneelgroep Oostpool in premère: online. ‘We zitten niet stil,’ stellen ze, ‘juist in deze tijd ontstaan er hartverwarmende, vernieuwende initiatieven.’ In samenwerking met derdejaars studenten van ArtEZ is het middeleeuwse werk van Boccaccio gecombineerd met actuele verhalen van jongeren het vertrekpunt geweest. De voorstelling wordt live gestreamd. Daarnaast is Oostpool aangesloten bij het initiatief Donderdag Verwonderdag, waarbij de grote gezelschappen wekelijks een registratie online zetten.

Ook Kwatta uit Nijmegen zet jeugdtheaterregistraties online. De internationale ambities staan even in de koelkast. De reeks voorstellingen van Jabberbabble in het New Victory Theater (New York City) zijn geannuleerd.

Het Gelders Orkest, dat onlangs samen is gegaan met het Orkest van het Oosten onder de nieuwe naam Phion stelt zich bescheiden op. De brochure voor 20/21 wordt voorlopig niet verspreid. Men vindt het niet gepast om, nu er zoveel aan de hand is in de wereld, de focus op deze wijze op zichzelf te richten. Concerten zijn in ieder geval tot en met 1 juni geannuleerd. Wel brengt men online initiatieven, zoals Club Goud en de live-streams van Classic FM onder de aandacht. Want, zo is de boodschap: ‘muziek staat nooit stil.’

De Nieuwe Oost ziet haar publiek nu thuis zitten op de bank. En daar speelt men op in met een flinke lijst van luister-, lees- en kijkverhalen. Op het eerste oog een positieve en flexibele boodschap. In de Gelderlander is Eve Hopkins, directeur van Theater aan de Rijn/De Nieuwe Oost echter heel duidelijk: ‘Tot 1 juni zijn de problemen niet onoverkomelijk. Daarna wordt dat anders. Het moet niet te lang duren.’

Theaters

Theaters in de regio verwachten langdurige financiële schade door corona, maar faillissement gaat nog te ver, zo kopt de Gelderlander op 27 maart 2020. Een reden daarvoor is dat veel van deze instellingen subsidie ontvangen en het dus nog wel even uit kunnen zingen. Artiesten zijn in veel gevallen wel de dupe. In sommige gevallen zijn ze afhankelijk van of bezoekers wel of niet het geld van hun reeds gekochte kaartje terugvragen.

Een initiatief dat ondersteund wordt door minister van Engelshoven van OCW is bewaar je ticket, geniet later. Verschillende brancheverenigingen hebben de handen ineen geslagen en roepen bezoekers op hun ticket te bewaren tot de deuren weer open gaan. Het gaat om voorstellingen, festivals, wedstrijden en concerten die noodgedwongen zijn verplaatst of afgelast, maar ook toegangsbewijzen voor musea en monumenten.

Hierdoor hoopt de cultuur- en sportsector de grote economische klap de hen treft – hopelijk – op te kunnen vangen en om ruimte te bieden om te werken aan nieuwe evenementen in de toekomst. Het gaat dan niet alleen om de organisatoren, artiesten en podia, maar juist ook om de mensen achter de schermen die deze evenementen mede mogelijk maken in de culturele en sportsector. Sander Janssens maakt duidelijk wat de impact van het niet doorgaan van één voorstelling heeft voor een grote groep betrokkenen.

Musea

Alle musea in Gelderland samen trekken zo’n 4 miljoen bezoekers per jaar. Het Kröller Müller in Otterlo is het grootste. Men lijkt positief om te gaan met de crisis. De online collectie wordt gepromoot om mensen te stimuleren om mee te doen aan de social media challenge tussen kunst en quarantaine. Ook kunnen bezoekers de restauratie van het beroemde beeld Jardin d’email via een live stream volgen. Tegelijkertijd luidt Mirjam Moll, directeur van de Museumvereniging de alarmklok en zegt in het NRC van 8 april dat een vierde van de bij de Museumvereniging aangesloten musea (ruim 400) het einde van het jaar waarschijnlijk niet halen als gevolg van de coronacrisis. Het gaat dan met name om de middelgrote en kleinere, bijna altijd gemeentelijke musea die het al jaren mede door de decentralisatie naar gemeenten moeilijk hebben. Er zijn maatregelen genomen – huren zijn opgeschort – maar dit is niet voldoende. ‘De huren moeten worden kwijtgescholden. Niet voor drie maanden, maar voor een half jaar. En niet alleen bij de rijksmusea maar bij alle musea.’

Toekomst

Ondertussen draait de Introdans thuisbioscoop door. En ook op eerste Paasdag kwam Introdans met een bijzonder initiatief in de Eusebiuskerk in Arnhem. De toonaangevende gezelschappen in Gelderland, en ook het Kröller Müller, laten zich van hun positieve kant zien. Men probeert toch te leveren. Toneelgroep Oostpool laat een enorm aanpassingsvermogen zien door online in première te gaan. Deze creatieve en flexibele houding is toe te juichen en kenmerkend voor het culturele veld. Toch is de werkelijkheid schrijnend. In de Volkskrant van 10 april wordt een verlies van 969 miljoen euro genoemd tot aan 1 juni. De bodem onder de Nederlandse kunstsector is hiermee weggeslagen, waar de financiële reserves al beperkt waren na jaren van bezuinigingen. Aankomende Prinsjesdag wordt gevreesd. Begin juni maakt de Raad voor Cultuur bekend welke instellingen tot 2024 op overheidssteun kunnen rekenen. Vervolgens is de minister aan zet. Ze kan ervoor kiezen om met de kunstbegroting klappen van de coronacrisis op te vangen. Dan moet iedereen inleveren.

Topics

Kennisbank Kunst en Cultuur
Thomas van der Ham

Contact

Thomas van der Ham

Kunst en cultuur gaan over identiteit, over perspectief en hoe we met elkaar om willen gaan.

Stel een vraag