Gevolgen covid-19 voor de Gelderse culturele infrastructuur

Cultuur Oost bevroeg de 51 Gelderse gemeenten over de mogelijke gevolgen van de coronacrisis voor de lokale culturele infrastructuur. Ruim 40 gemeenten reageerden zeer uitgebreid. Veel van de reacties kwamen met elkaar overeen, waaruit blijkt dat gemeenten met vergelijkbare vragen en zorgen zitten over de toekomst. Hieronder een korte weergave en interpretatie van de opgehaalde informatie.

22 april 2020

virus-4931041_1280

De gevolgen op korte termijn

Gemeenten nemen voortvarend maatregelen ter ondersteuning van de lokale culturele infrastructuur. De meeste gemeenten volgen de suggesties van het Rijk op en werken aan coulanceregelingen voor de culturele sector, zoals doorbetaling van subsidies en het tijdelijk stopzetten van eventuele huurdersverplichtingen. Dit zijn maatregelen die voor de betrekkelijk korte termijn soelaas bieden en vrij makkelijk door te voeren zijn.
Gemeenten buigen zich daarnaast ook over maatregelen die de sector op de langere termijn kunnen ondersteunen. Deze maatregelen zijn complexer en moeten nog goed worden doordacht om te weten wat hiervan de langetermijngevolgen zijn.

De gevolgen op (middel)lange termijn

Zowel gemeenten als culturele organisaties en verenigingen maken zich zorgen over de gevolgen van de crisis op de (middel)lange termijn. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de huidige intelligente lockdown (vooralsnog t/m 20 mei), waarbij de financiële consequenties enigszins binnen de perken blijven, en een lockdown tot (na) de zomer, met veel grotere (financiële) gevolgen. Indien de lockdown voor de zomer wordt opgeheven, dan is de verwachting dat  programmering, repetities en optredens nog binnen dít culturele seizoen verplaatst kunnen worden.
Ook het consumentenvertrouwen kan wellicht weer aantrekken gedurende de zomer als de lockdown van korte duur is. Gemeenten geven aan maar moeilijk te kunnen overzien wat de consequenties zouden zijn van een langere lockdown. Zeker is, dat deze groot zullen zijn en dan niet meer alleen opgevangen kunnen worden door de gemeenten en de culturele sector.

Zzp’ers in de culturele sector in coronatijd

Er wordt door gemeenten weinig gesproken over de zorgelijke situatie van zzp’ers in de culturele en creatieve sector. Voor de ambtelijke en culturele organisaties biedt de flexibele schil, waar sinds de forse bezuinigingen op cultuur in 2010 veel mee wordt gewerkt, nu soelaas vanwege het ontbreken van vaste loonkosten. Echter, de zzp’ers in deze flexibele schil hebben wel degelijk te maken met het wegvallen van inkomsten. Om nog maar niet te spreken over de slechte arbeidsmarktpositie die al jaren geldt voor deze groep, waardoor een fatsoenlijke reserve vaak afwezig is.

Samen werken aan een gezonde arbeidsmarkt

Gezien de landelijke politieke aandacht van de afgelopen jaren (Governance Code Cultuur en The Fair Practice Code) zou een bundeling van krachten van overheidslagen (Rijk, provincie en gemeenten) om zzp’ers te ondersteunen een logische stap zijn. Het zou goed zijn daarbij vooruit te kijken: hoe zorgen we ervoor dat zzp’ers in de culturele sector een gezondere positie op de arbeidsmarkt kunnen krijgen. En hoe kunnen we deze groep weerbaarder maken in tijdelijke crises.

Centraal punt als vraagbaak voor gemeenten

Gemeenten geven aan graag in contact te blijven met de provincie. Een centraal meld- en coördinatiepunt is bijvoorbeeld een hele wezenlijke en bruikbare manier om gemeenten te ontlasten. De provincie zou hierin heel goed een rol kunnen pakken.

Afstemming tussen overheden

Nu het Rijk 300 miljoen extra beschikbaar stelt voor de culturele sector, tevens bedoeld voor de provinciale en gemeentelijke culturele organisaties, is een goede afstemming tussen de drie overheidslagen erg belangrijk. Afstemming kost wel tijd. Daarvoor zouden we het geduld moeten zien op te brengen. Want niemand is gebaat bij een regeling die haastig in elkaar wordt gedraaid en die meer vragen oproept dan beantwoordt.

Vooruitkijken

Wie de media volgt snapt al snel dat het coronavirus niet ineens weer verdwijnt uit onze samenleving en dat de gevolgen aanzienlijk zullen zijn. Het is allemaal maar moeilijk te voorspellen, maar dat de samenleving voor langere tijd anders blijft dan we gewend zijn is zeker.
We horen vanuit maatschappelijke en culturele organisaties veel zorgen over juist de nasleep van deze acute crisis. Het is belangrijk om nu al met elkaar over die nasleep na te denken. Dat vraagt van mensen om buiten bestaande kaders te kunnen en durven denken.
Dat kunnen mensen in de creatieve sector bij uitstek. Betrek hen bij het bedenken van nieuwe manieren van samenleven. Laten we daarom geld en tijd investeren in innovatieve (culturele) initiatieven waarbij het welzijn van mensen voorop staat.

tekst: Marieke van de Geyn, Johan Godschalk en Bianca Roelink

Topics

Kennisbank Overheid
Bianca Roelink

Contact

Bianca Roelink

Ik begeleid en adviseer gemeenten, scholen en culturele organisaties bij het invullen van hun cultuurbeleid.

Stel een vraag